The Matrix, de ultieme metafoor over het uitbreken uit de egostaat

21:30 – Vannacht ben ik laat gaan slapen na het kijken van het eerste anderhalve deel van The Matrix-trilogie, welke ik echt gaaf vond om weer eens te zien. Zojuist heb ik het laatste stuk van deel 2 en deel 3 in het geheel bekeken. In totaal heb ik de trilogie nu drie keer volledig gezien, maar met de ontwikkelingen van de laatste drie maanden heb ik de drie films met compleet andere ogen bekeken, wat het extra leuk maakt!

Wat is de betekenis van The Matrix?

Ik heb nooit echt veel moeite gedaan om de betekenissen van films te begrijpen, behalve als ik er echt niets van snapte ging ik op zoek naar ‘spoilers’ en ‘meanings’ op het Internet. Een kwalijke zaak vind ik zelf, omdat dit getuigt van een bepaald soort arrogantie en ‘denken te weten’ van mijzelf. Daarom vond ik het leuk om The Matrix-trilogie nogmaals te bekijken met de volgende vragen in mijn achterhoofd:

  • Wat is de betekenis van de film?
  • Waarom is de film belangrijk?
  • Wat zegt de film mij?
  • Hoe vertaal ik de film naar het echte leven?
  • Wat kan de film voor mij betekenen?
  • Wat voor nut heeft het voor mij om te begrijpen wat er met The Matrix bedoeld wordt?

Voor mij staat The Matrix voor de ultieme metafoor over het uitbreken uit de egostaat, dat wil zeggen, mijzelf ontdoen van de illusie dat ik een afgescheiden persoon ben met een vrije wil en persoonlijke verantwoordelijkheid. In de film zelf wordt The Matrix als volgt gedefinieerd: “The Matrix is a world pulled over your eyes to blind you from the truth that you are a slave of your mind.” Oftewel: The Matrix werkelijkheid is een illusie en er bestaat een realiteit die meer waarachtig en werkelijk is.

De specifieke betekenissen van de hoofdpersonen

Neo zoekt al jaren naar Morpheus, maar waar hij werkelijk naar zoekt is een antwoord op zijn vraag: “what is The Matrix?” Als ik dit naar mijzelf vertaal, dan zijn mijn hoofdvragen: “hoe werkt het Leven?”, “hoe onthecht ik mij van het ego/het denken?” en “wat is de waarheid?” In de film komt Neo erachter dat hij nog nooit zijn ogen heeft gebruikt en dat The Matrix dus staat voor het illusionaire zelf – Thomas Anderson (slapend in The Matrix) en Neo (ontwaakt in The Matrix).

Alle dingen, ideeën, gevoelens, mensen, situaties, etc., letterlijk alles wat Neo in The Matrix ervaart is een projectie van zijn mind (het denken). Er bestaat niets ‘buiten’ Neo en daarmee zijn alle hoofdpersonen zoals Morpheus, Trinity, The Oracle, etc. ook projecties van zijn mind met een specifieke betekenis, welke ik hieronder – zoals ik het zie – beschrijf. Voor een aantal interpretaties heb ik mij door deze blog laten inspireren:

  • Thomas Anderson is de belichaming van het slapende illusionaire zelf in The Matrix.
  • Neo is de belichaming van het archetype van de uitbreker in The Matrix. Neo is ontwaakt in The Matrix en wil er helemaal uit ontwaken.
  • Morpheus belichaamt de rol van gids voor Neo, wat ik het ‘inner-weten’ van Neo noem. Morpheus ‘weet’ alles en kan Neo alles laten zien, maar hij zal alles zelf moeten doen → “I can only show you the door, you’re the one that has to walk through it.”
  • Trinity staat voor de voorwaardelijke liefde voor een vrouw; liefde van het illusionaire zelf is altijd voorwaardelijk.
  • Agent Smith belichaamt de angst voor de dood en het ultieme doel dat Neo dient te bereiken/verslaan. Agent Smith staat niet voor de werkelijke fysieke dood, maar wordt tot het einde wel door Neo zo ervaren, totdat hij zich volledig overgeeft aan zijn angst voor de dood.
  • The Oracle staat voor de levende meester die Neo helpt de waarheid te realiseren. Zij is een volledige projectie van Neo zelf en kan daarom alleen datgene bieden waar hij aan toe is om ‘te ontvangen’ en ‘te begrijpen’. Niet eerder en niet later. “The Oracle told you everything you needed to know”, zegt Morpheus na Neo’s eerste ontmoeting met haar. Dat The Oracle in haar eerste profetie voorspelde dat Neo niet ‘The One’ is, is een weerspiegeling van Neo’s eigen ongeloof in zichzelf → hij zoekt op dat moment nog bevestiging buiten zichzelf, terwijl hij moet leren volledig op zichzelf te vertrouwen → hij heeft niets of niemand werkelijk nodig. Het feit dat The Oracle niet onfeilbaar is wijst er ook op dat niets absoluut waar is. Later in de film zegt The Oracle ook dat ze een ‘believer’ is geworden, wat betekent dat Neo echt in zichzelf is gaan geloven → The Oracle is immers zijn projectie.
  • The Merovingian of The Frenchman is de ‘trafficker of information’ in The Matrix. Oftewel, hij staat voor kennis = macht.
  • The Keymaker belichaamt alle sleutels die wij tot onze beschikking hebben om door een dichte deur te gaan en een volgende stap te zetten. Echter, er past telkens maar één sleutel (= inzicht dat we nodig hebben om verder te komen) in elke deur waar we doorheen willen.

The problem is choice

Keuzes maken en begrijpen is een van de belangrijkste thema’s in The Matrix-trilogie. The Oracle wijst daar in het tweede deel in een gesprek met Neo duidelijk op:

“But if you already know, how can I make a choice? Because you didn’t come here to make a choice Neo, you’ve already made it. You’re here to try to understand why you made it.”

Uiteindelijk komt Neo in het derde deel via The Keymaker bij The Architect terecht. Hij zegt tegen Neo dat 99% van alle mensen The Matrix als werkelijkheid accepteert als ze maar kunnen kiezen, ook al is het op een onbewust niveau. Hij geeft Neo vervolgens de keuze tussen twee deuren. De ene deur leidt naar The Source en de bevrijding van Zion, en de andere deur gaat terug naar The Matrix, naar Trinity en naar het einde van de mensheid. Neo kiest nog voor de liefde en loopt via de tweede deur terug The Matrix in.

Nog wat uitspraken over het maken van keuzes:

“Make up your own damn mind Neo.” – The Oracle

“No one can see beyond a choice they don’t understand.” – The Oracle

“Why didn’t you tell me the truth? Because it wasn’t the time for you to know. Who decided it wasn’t the time? I did.” – Neo & The Oracle

Neo moet sterven in The Matrix om eruit te breken

Agent Smith vraagt tijdens zijn eindgevecht met Neo waar hij eigenlijk voor vecht. “Vrijheid, waarheid, liefde of vrede?”, vraagt Agent Smith, en zegt vervolgens dat het allemaal illusies zijn en tijdelijke denkbeelden van het zwakke menselijke denken met als doel wanhopig een bestaan te rechtvaardigen dat geen betekenis en geen doel heeft. Tenslotte vraagt Agent Smith waarom Neo maar door blijft vechten tegen hem. Agent Smith zegt vervolgens: “you can’t win, it’s pointless to keep fighting.” Neo realiseert zich dat Agent Smith altijd al gelijk had en dat het onvermijdelijk was om te sterven in The Matrix. Neo geeft zijn weerstand tegen de angst voor de dood op en sterft in The Matrix, waardoor hij uit The Matrix ontwaakt.

Wat heb ik geleerd van The Matrix?

The Matrix-trilogie is een meesterwerk dat zijn weerga niet kent. Alles wat ik over het Leven wil weten zit erin, al liggen alle aanwijzingen en inzichten niet direct voor het oprapen. Zoals eerder gezegd heb ik deze film met een aantal vragen in mijn achterhoofd bekeken, met als doel The Matrix te vertalen naar mijn eigen leven en er inzichten uit te halen waar ikzelf wat aan heb in mijn proces. Dit is mijn lijst met belangrijkste inzichten:

  • Alles wat ik waarneem en ervaar is een projectie van wat ik geloof. Echt alles!
  • Doe pas iets als ik ‘weet’ wat ik moet doen. Neem hiervoor de tijd. ‘Denken te weten’ wat ik moet doen is nutteloos en werkt averechts.
  • Het ultieme doel is ontwaken uit de egostaat. Om dat einddoel te bereiken zal ik kleinere doelen moeten stellen en behalen, waarbij ik steeds een klein deel van mijzelf loslaat. Ook zal ik mijzelf telkens moeten bijsturen wat betreft aandacht, focus en energie.
  • Neem de tijd om een deel van de puzzel op te lossen en een volgende stap te zetten. Haasten heeft geen zin en werkt averechts.
  • Geloof onvoorwaardelijk in mijzelf; ik heb alle vaardigheden om het einddoel te bereiken. Ik heb niets of niemand nodig.
  • Vertrouw onvoorwaardelijk op mijzelf; ik heb 35 jaar lang vertrouwd op dingen en mensen buiten mijzelf maar dat heeft tot niets geleid, behalve tot angst, spanning, stress, pijn, onrust, onvrede en ongelukkig zijn.
  • Durf alles los te laten wat ik denk nodig te hebben: werk, liefde, geld, relaties, vrienden, etc. → het zijn allemaal illusies gecreëerd door het denken en verhinderen mij erachter te komen wat het Leven en de waarheid werkelijk zijn.

Vertrouwen, focus en doorzetten dus 🙂 ~ lzv

2 reacties op “The Matrix, de ultieme metafoor over het uitbreken uit de egostaat

  1. Wat een geweldig artikel. Wat een mooie, waardevolle en diep spirituele reacties. Zelf zit ik in een periode van transformatie en verandering. Mijn mond viel letterlijk open na jaren de film niet gezien te hebben. Al mijn vragen en waarheden zitten erin. Alsof ik Eckhardt Tolle aan het lezen ben. Dat geldt zowel voor de film als artikel en reacties. Bedankt daarvoor! Warme groet, Bas

  2. Beste film allertijden ! 🙂 Ik heb hem minimaal 5-6 keer gekeken haha.

    Ik heb nog wel een paar mooie aanvullingen:

    bv mooie scene vind ik waar Neo voor het eerst gaat vechten met Smith:
    https://youtu.be/7GSgWzmR_-c?t=1m1s

    Je kan dat zien als het gevecht van het zelf tegen het ego.
    Neo (tegen ego) : You are empty
    Smith (ego tegen zelf): So are you
    Mooie statement , ik herkende die pas na de 4e keer kijken ofzo 🙂
    Ook mooi de metro met bestemming: “Loop”
    M.a.w. het gevecht met jezelf (tegen angst voor de dood) , is een loop, een eeuwige vicieuze cirkel.

    Ook de dualiteit zie je overal in terug:
    De reflectie van Morpheus zonnebril bv
    Maar ook alle dubbel rollen die ze spelen.
    Morpheus speelt niet alleen de rol van Gids, maar ook de rol van zoeker. Een zoeker via religie. Hij zoekt de verlosser (Jezus) die de mensheid zal redden.
    “You may have been looking for me for a while, but i have been looking for you my whole life”
    M.a.w. zoeken via religie duurt eeuwig. De verlosser is een sprookje. Religie is onderdeel van het systeem. (The machines) Religie is een onderdeel van de onderdrukking. Naar Neo wordt constant verwezen als Jezus. Waarna ze vermelden dat hij toch echt “een gewone man is”. De film identificeert Jezus dus ook als een verlichte, maar gewone man.
    Trinity: de heilige drie eenheid. Speelt de rol van voorwaardelijke en onwaardelijke liefde. Het is wat hem tegelijk tegenhoud maar ook verder brengt. (ze red hem bv uit het station van de trainman en zijn liefde voor haar zorgt ervoor dat hij zijn strijd voor de mensheid loslaat (architect scene)).

    The Merovigian zou ik ook kunnen omschrijven als Wetenschap. Alles heeft een oorzaak. “Causality”. Zowel wetenschap als religie zijn op zoek naar het antwoord op de vraag “waarom”. https://youtu.be/J03hXfqRfy8
    “Do you know why we are here ? ” Yes of course; but do you know why you are here ? Dan volgt de discussie. Merovigian legt uit dat ze hier alleen zijn omdat ze dat vertelt is, omdat ze slechts opvolgen wat ze vertelt wordt (=religie) . Dan legt hij uit dat er alleen causality is (wetenschap). (tevens vrije wil, tegen geen vrije wil) beide denken de sleutel te hebben, de sleutel die leid tot het antwoord. Wetenschap wordt gedreven ook vanuit het ego, vanuit angst voor de dood. Gedreven door de illusie dat kennis=macht ; hoe meer we weten hoe beter we de dood te slim af kunnen zijn.

    Dat is tevens de reden waarom in dit soort films (net als in de Therminator bv) de wereld wordt geregeerd door machines. Want dat is hoe we de wereld zien, als iets wat we kunnen controleren, waar we de baas over kunnen zijn, wat we kunnen sturen. Maar elke keer weer blijkt dat de wereld, de machines sterker zijn dan wij.

    The architect scene is natuurlijk ook briljant:
    https://youtu.be/dij287EZT50

    Youre first question is also the most irrelevent.
    “Why am i here ? ” 🙂

    Hij heeft eerst een wereld gecreëerd die “de hemel” is. Vredig en ideaal. Deze werd echter op grote schaal door mensen gewijgerd. Door een imperfectie in de mens. Dat is namelijk wat onze hersenen doen. Een beeld dat de wereld goed is zoals die is, wordt gewoonweg niet geaccepteerd door onze hersenen.
    Tevens wordt duidelijk gemaakt dat hij niet de enige verlosser is. Maar dat er vele zijn zoals hem en geen een kon de mensheid bevrijden. Alleen terugbrengen naar af.
    Zoals je zei : “the problem is choise”. Je kan wel zeggen tegen mensen dat er geen probleem is, je kan ze de waarheid wel uitleggen. Maar ieder heeft de keuze om die kennis, dat beeld te weigeren te geloven, te accepteren.

    Het is een doorlopend thema in de film en beslissend in de eindscene:
    Smith:

    Why Mr Anderson, why ? Why ? Why do you do it ? Why, why get up ? Why keep fighting ? Do you believe you’re fighting for something ? For more than youre survival ? Can you tell me what it is ? Do you even know ? Is it freedom ? Or truth ? Perheps peace ? Could it be for love ? Illusions, mr Anderson, varies of perception, tempory constructs of a feeble human mind trying desperately to justify an existence that is without meaning or purpose. And all of them as artifical as the Matrix itself. Although only a human mind can invent something as insipiel as love.

    You must be able to see it, Mr Anderson, you must know it by now. You cant win, it is pointless to keep fighting. Why Mr Anderson, why, why you persist ?

    Neo:

    BECAUSE I CHOOSE TO !

    PS het is natuurlijk ook een terugkerend thema in jou eigen zoektocht. Heel je leven heb je geloofd dat je niet anders kon, dat je geen keuze had. Totdat je erachter kwam dat het altijd al je eigen keus is geweest 🙂 (en nog steeds is hahaha)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *